Kiedy pomiary mikroklimatu są obowiązkowe i jakie normy stosuje laboratorium?

Temperatura powietrza nie wystarcza do oceny obciążenia cieplnego pracownika. Znaczenie mają również wilgotność, prędkość ruchu powietrza, promieniowanie cieplne, intensywność pracy i stosowana odzież. Jeżeli warunki mogą powodować przegrzanie lub wychłodzenie organizmu, pracodawca powinien zidentyfikować mikroklimat jako czynnik szkodliwy i zlecić jego pomiary.

Kiedy wykonywanie pomiarów mikroklimatu jest obowiązkowe?

Obowiązek dotyczy stanowisk, na których występuje mikroklimat gorący albo zimny. Nie oznacza to, że badania trzeba przeprowadzać w każdym biurze czy zakładzie. Decyzję poprzedza rozpoznanie źródeł narażenia, warunków wykonywania pracy, czasu ekspozycji, procesów technologicznych oraz stosowanych środków ochronnych. Pomiary wykonuje się w rzeczywistych warunkach reprezentatywnych dla narażenia pracowników. Badanie przeprowadzone podczas postoju instalacji albo przy nietypowo małym obciążeniu procesu może nie odzwierciedlać faktycznej ekspozycji. Wykonujemy profesjonalne pomiary mikroklimatu w Lublinie. Zlecenie badania laboratorium pozwala uzyskać wyniki potrzebne do aktualizacji oceny ryzyka zawodowego, dokumentacji BHP i zaplanowania działań ograniczających narażenie.

Jakie przepisy regulują konieczność badań mikroklimatu?

Podstawowe obowiązki pracodawcy wynikają z Kodeksu pracy, w szczególności z przepisów dotyczących ochrony zdrowia oraz pomiarów czynników szkodliwych. Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dopuszczalne wartości obciążenia określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych w środowisku pracy.

W przypadku mikroklimatu gorącego lub zimnego pomiary wykonuje się raz w roku. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wskaźniki nie przekroczyły wartości dopuszczalnych dla ośmiogodzinnego dnia pracy, częstotliwość można zmniejszyć do jednego badania na dwa lata. Badania trzeba ponowić także po zmianie procesu, wyposażenia technicznego lub organizacji pracy, jeżeli mogła ona wpłynąć na poziom narażenia.

Mikroklimat umiarkowany ocenia się przede wszystkim pod kątem komfortu cieplnego. Nie każda skarga na zbyt wysoką lub niską temperaturę oznacza automatycznie występowanie szkodliwego mikroklimatu gorącego albo zimnego. Może jednak uzasadniać pomiar parametrów i sprawdzenie skuteczności wentylacji.

Jakie normy stosują laboratoria podczas pomiarów mikroklimatu?

Metoda badania zależy od rodzaju środowiska termicznego. Laboratorium nie powinno stosować jednego wskaźnika do wszystkich stanowisk. Inaczej ocenia się pracę przy piecu, inaczej w chłodni, a jeszcze inaczej komfort cieplny w pomieszczeniu biurowym. Podstawą prawidłowego badania jest odpowiednio dobrana i nadzorowana metrologicznie aparatura. Mierzy ona między innymi temperaturę powietrza, temperaturę poczernionej kuli, wilgotność względną i prędkość ruchu powietrza. Wyniki uzupełnia się informacjami o wydatku energetycznym pracy oraz izolacyjności odzieży.

Jakie normy dotyczą badań mikroklimatu?

Do najważniejszych dokumentów stosowanych podczas oceny warunków termicznych należą:

• PN-EN ISO 7726 – określa przyrządy i metody pomiaru parametrów fizycznych środowiska cieplnego;

• PN-EN ISO 7243 – służy do oceny obciążenia cieplnego w środowisku gorącym na podstawie wskaźnika WBGT;

• PN-EN ISO 11079 – dotyczy oceny stresu cieplnego w środowisku zimnym z wykorzystaniem między innymi wskaźnika wymaganej izolacyjności odzieży IREQ;

• PN-EN ISO 7730 – jest wykorzystywana przy ocenie umiarkowanego środowiska cieplnego, między innymi na podstawie wskaźników PMV i PPD.

WBGT pozwala ocenić łączne obciążenie organizmu temperaturą, wilgotnością, ruchem powietrza i promieniowaniem cieplnym. W mikroklimacie zimnym wskaźnik IREQ określa izolacyjność odzieży potrzebną do utrzymania równowagi cieplnej. Dodatkowo ocenia się ryzyko miejscowego wychłodzenia, na przykład dłoni, stóp lub twarzy.

Jak przebiega zlecenie i realizacja pomiarów mikroklimatu?

Mikroklimat gorący może występować między innymi w hutach, odlewniach, piekarniach, kuchniach przemysłowych, kotłowniach i przy urządzeniach emitujących intensywne promieniowanie cieplne. Z mikroklimatem zimnym spotykają się pracownicy chłodni, mroźni, magazynów niskotemperaturowych oraz niektórych stanowisk zewnętrznych.

Przed wizytą laboratorium należy przekazać informacje o stanowiskach, procesie technologicznym, źródłach ciepła lub zimna, czasie ekspozycji, odzieży pracowników i intensywności wykonywanych czynności. Pozwala to dobrać metodę, punkty pomiarowe oraz właściwy termin badania.

Podczas realizacji specjalista:

1. rozpoznaje stanowiska i warunki pracy,

2. ustala reprezentatywne miejsca oraz czas pomiaru,

3. mierzy parametry środowiska cieplnego,

4. określa wydatek energetyczny i izolacyjność odzieży,

5. oblicza odpowiedni wskaźnik,

6. porównuje wynik z wartością dopuszczalną,

7. przygotowuje sprawozdanie z badania.

Dokumentacja powinna wskazywać zastosowaną metodę, aparaturę, warunki pomiaru, wyniki i ocenę narażenia. Na tej podstawie pracodawca może zaplanować ograniczenie czasu ekspozycji, poprawę wentylacji, osłony przed promieniowaniem, przerwy regeneracyjne, odpowiednią odzież lub dostęp do napojów.

FAQ

Kiedy pracodawca musi zlecić pomiary mikroklimatu?

Gdy rozpoznanie warunków pracy wskazuje na występowanie mikroklimatu gorącego lub zimnego jako czynnika szkodliwego. Dotyczy to między innymi pracy przy silnych źródłach ciepła oraz w chłodniach i mroźniach.

Jakie normy stosuje się przy pomiarach mikroklimatu?

Najczęściej są to PN-EN ISO 7726, PN-EN ISO 7243, PN-EN ISO 11079 i PN-EN ISO 7730. Wybór zależy od tego, czy badane środowisko jest gorące, zimne czy umiarkowane.

Czy pomiary są wymagane w każdym zakładzie pracy?

Nie. Obowiązek dotyczy stanowisk, na których zidentyfikowano narażenie na szkodliwy mikroklimat. W pozostałych pomieszczeniach można wykonywać ocenę komfortu cieplnego.

Jak często wykonuje się pomiary mikroklimatu?

Co do zasady raz w roku. Po dwóch kolejnych wynikach nieprzekraczających wartości dopuszczalnych badania można wykonywać raz na dwa lata, o ile warunki pracy nie uległy zmianie.